Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιστορική αναδρομή. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιστορική αναδρομή. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 27 Μαΐου 2014

Βασιλική Αγίου Αχίλλειου ( Μικρή Πρέσπα # 2 )

    
   Ο ναός του Αγίου Αχίλλειου κτίζεται στις τελευταίες δεκαετίες του 10ου αι. με έξοδα του τσάρου των Βούλγαρων Σαμουήλ από Λαρισαίους μάστορες. Στη μεσοβυζαντινή εποχή επιδέχεται ανακαινίσεις συμπληρωματικού και διακοσμητικού χαρακτήρα.
   Ο ναός ανήκε στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής με νάρθηκα και είχε εξαιρετικά μεγάλες διαστάσεις. Τα κλίτη που χωρίζονταν με ψιλές πεσσοστοιχίες, με δυο σειρές τόξων η κάθε μια. Επτά είσοδοι οδηγούσαν στο ναό, από τις οποίες πέντε στο νάρθηκα και ανά μια στο θρόνο στο κέντρο. Πάνω από το σύνθρονο, διατηρούνται δεκαοχτώ αψίδες ζωγραφισμένες με κόκκινο χρώμα που ανάγονται γύρω στο 1020. 


Ανάμεσά τους αναγράφονται οι έδρες των επισκόπων που υπάγονταν στην Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας, την οποία ίδρυσε ο βυζαντινός αυτοκράτορας Βασίλειος Β΄ μετά το 1018.


Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν, από πλευρά μορφολογικής και κατασκευαστικής, τα δυο παραβήματα. 


Από αυτά, η πρόθεση διατηρεί όλο το ύψος της και τμήμα του τρούλου που την σκέπαζε. Τέσσερα σφαιρικά τρίγωνα και τέσσερις τρίγωνες καμάρες στήριζαν τον τρούλο. 


Το σύνολο είχε εξαιρετικά ψηλές και λεπτές αναλογίες. Το Ιερό χωρίζονταν από τον υπόλοιπο ναό με μαρμάρινο τέμπλο.


Ο ναός θα πρέπει να στεγαζόταν με ξύλινη στέγη. Επρόκειτο για μια κατασκευή καλής ποιότητας, χωρίς ιδιαίτερες διακοσμητικές προθέσεις στην τοιχοποιία της. 


Εσωτερικά ο χώρος ήταν διακοσμημένος με τοιχογραφίες 11ου και 12ου αιώνα. 


Ελάχιστα τμήματα τοιχογραφιών διατηρούνται σήμερα επί τόπου, ενώ μερικές ακόμα τοιχογραφίες του 12ου αι. που διασώθηκαν και κινδύνευαν να καταστραφούν αποκολλήθηκαν, συντηρήθηκαν και εκτίθενται στο Αρχαιoλογικό Μουσείο της Φλώρινας.


Με την ανασκαφική έρευνα των θερινών περιόδων 1996-1998 στα νότια της Βασιλικής αποκαλύφθηκαν ένα κοιμητήριο με 160 τάφους μεσοβυζαντινής και υστεροβυζαντινής περιόδου και οι χώροι ενός τριμερούς προσκτίσματος της Βασιλικής.


Παράλληλα ήρθαν στο φως στοιχεία για την καταστροφή και την εγκατάλειψη της εκκλησίας.


Η τυπολογία των τάφων, τα τηρούμενα χριστιανικά ταφικά έθιμα, τα συνοδευτικά κοσμήματα των νεκρών με τα λίγα αργυρά και χάλκινα νομίσματα χρονολογούν την χρήση του κοιμητηρίου από τα μέσα του 12ου έως τα τέλη του 14ου αι. ,δηλαδή την εποχή ακμής της βυζαντινής Πρέσπας.


Στα τέλη του 14ου αι., με την οθωμανική κατάκτηση και πιθανότατα μετά από σεισμό, επέρχεται καταστροφή και εγκατάλειψη του ναού. Για τις καθημερινές και όχι τις λειτουργικές ανάγκες κτίζεται το τριμελές πρόσκτισμα, το οποίο με την σειρά του θα εγκαταλειφθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα, όπως φαίνεται από τους τάφους του 15ου αι. που ανοίχθηκαν στο πάχος των τοίχων του. .


Την εποχή αυτή χρονολογείται και η οριστική εγκατάλειψη κάθε χρήσης του χώρου της βασιλικής.


Κατά καιρούς έγιναν διάφορες επεμβάσεις για την στερέωση της υφιστάμενης ανωδομής.
Με τις εργασίες του 1997 αντιμετωπίστηκαν για πρώτη φορά συνολικά τα προβλήματα του μνημείου και με στόχο την διάσωσή του στη σημερινή του μορφή. 


Επισκευάσθηκαν όλες οι τοιχοποιίες, οι οποίες παρουσίαζαν πολλά προβλήματα, λόγω της χρόνιας έκθεσής τους στις καιρικές συνθήκες, ανακτίστηκαν, για στατικούς λόγους, τρία τόξα στην βόρεια πεσσοστοιχία και τα δυο τόξα των εισόδων επικοινωνίας του διακονικού με τον υπόλοιπο ναό και επισκευάσθηκε το δάπεδο στο σύνολό του.


Ο ναός του Αγίου Αχίλλειου βρίσκεται στο νησί του Αγίου Αχίλλειου στην Μικρή Πρέσπα.

Πέμπτη 15 Μαΐου 2014

Νησί Αγίου Αχιλλείου ( Μικρή Πρέσπα ) # 1



Ξεχωριστή φυσική ομορφιά της περιοχής των Πρεσπών αποτελεί η νησίδα του Αγίου Αχιλλείου στο βόρειο άκρος της μικρής Πρέσπας. Όπως μας πληροφορούν οι περιηγητές και τα αρχαιολογικά λείψανα, αρχικά ήταν χερσόνησος συνδεόμενη με την βόρεια όχθη της λίμνης. Σε άγνωστη χρονική στιγμή, πιθανώς τους νεώτερους χρόνους, ο λαιμός της χερσονήσου κατακλύστηκε από τα νερά απομονώνοντας την νησίδα από την ξηρά. Στο ρηχό βυθό διακρίνεται πλακόστρωτος δρόμος ενώ οι ντόπιοι δείχνουν μέσα από τις καλαμιές το σημείο όπου καταποντίστηκε ο πύργος της πύλης του κάστρου το οποίο περιέβαλλε το νησί.
Η περιοχή κατοικείται στα ελληνιστικά και ρωμαικά χρόνια όπως μαρτυρούν τα ερείπια αρχαίου ιερού στη θέση της Βασιλικής των Αγίων Αποστόλων, λείψανα οικιστικών εγκαταστάσεων νοτιότερα, επιτύμβιες στήλες και επιγραφές με πληροφορίες για την << πόλιν των Λυκαίων >>. Άφθονο υλικό της αρχαίας Λύκας χρησιμοποιήθηκε ως οικοδομικό στα μεταγενέστερα βυζαντινά μνημεία. 
Η περιοχή φαίνεται πως φθίνει και εγκαταλείπεται μετά από τα παλαιοχριστιανικά χρόνια για να κατοικηθεί πάλι τον 9ο αιώνα, όπου μαρτυρείται για πρώτη φορά το βυζαντινό όνομα Πρέσπα. Το χώρο αυτό θα επιλέξει ο τσάρος των Βουλγάρων Σαμουήλ για να εγκαταστήσει για λίγα χρόνια στα τέλη του 10ου αιώνα, την πρωτεύουσα του βραχύβιου Βασιλείου του κτίζοντας ανάκτορο και τη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου. Για τον καθαγιασμό του χώρου ακολούθησε τα πρότυπα των βυζαντινών αυτοκρατόρων, μεταφέροντας τα οστά του Αγίου Αχιλλείου Λαρίσσης στη νεόδμητη εκκλησία.
Στις αρχές του 11ου αιώνα αποκαθίστανται η βυζαντινή κυριαρχία στο νησί και ο αυτοκράτορας Βασίλειος κτίζει στο λόφο Κάλε το κάστρο Κωστάντιαν, στους πρόποδες του οποίου πρέπει να αναπτύχθηκε ο βυζαντινός οικισμός. Εφεξής οικοδομούνται σημαντικοί ναοί, όπως οι Άγιοι Απόστολοι και ο Άγιος Δημήτριος, ενώ ανακαινίζεται και κοσμείται με τοιχογραφίες η Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, στα νότια της οποίας εκτείνεται το κοιμητήριο των κατοίκων του οικισμού.
Πιο πρόσφατες ανασκαφές έφεραν στο φως άλλους δυο μικρούς ναούς.
Παράλληλα με την ανάπτυξη της νησίδας αναγείρονται λαμπρά μνημεία και στις ακτές της Μικρής Πρέσπας όπως ο Άγιος Γερμανός και ο Άγιος Νικόλαος Πύλης. Ο χώρος κατοικείται και ακμάζει έως τα τέλη του 14ου αιώνα, όπου επιβάλλεται η οθωμανική κατάκτηση. Έως τα μέσα του 15ου αιώνα ο οικισμός φθίνει και ο πληθυσμός διαχέεται από το νησάκι στις ακτές των λιμνών δημιουργώντας πολλούς νέους οικισμούς. Τα βυζαντινά μνημεία εγκαταλείπονται. Στην θέση τους θα λειτουργήσουν ο μικρός ναός του Αγίου Γεωργίου του 15ου αιώνα και η μονή της Παναγίας της Πορφύρας του 16ου αιώνα.

Πληροφορίες όπως αναγράφονται στην παρακάτω πινακίδα με την είσοδό μας στο νησάκι.